प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 मराठी | PMJDY लाभ आणि अंमलबजावणी | PM Jan Dhan Yojana

प्रधानमंत्री जन धन योजना संपूर्ण माहिती मराठी | PM Jan Dhan Yojana 2023 | Prdhanmantri Jan Dhan Yojana PDF | प्रधानमंत्री जन धन योजना लाभ | जन धन योजना लोन स्कीम 2023 | जन धन कार्ड | प्रधानमंत्री जन धन योजना नवीन अपडेट्स   

लोककल्याणकारी राज्य ही संकल्पना भारतात फार प्राचीन काळापासून आहे. प्राचीन काळी राज्य हे नैतिक कल्याणाचे साधन मानले जात असे. रामायण काळात रामराज्याची संकल्पना या कल्याणकारी राज्याच्या तत्त्वावर आधारित होती. असे हिंदूंच्या धार्मिक ग्रंथातही लिहिलेले आहे. चाणक्य असो वा अॅरिस्टॉटल किंवा प्लेटो, त्यांनीही लोककल्याणकारी राज्याच्या संकल्पनेला महत्त्व दिले आहे. लोककल्याणकारी राज्य म्हणजे कोणत्याही विशिष्ट वर्गाचे कल्याण नसून संपूर्ण लोकांचे कल्याण होय. अशा प्रकारे संपूर्ण जनतेला केंद्र मानून जे राज्य कार्य करते ते लोककल्याणकारी राज्य असते.

कल्याणकारी राज्य ही शासनाची संकल्पना आहे ज्यामध्ये राज्य नागरिकांच्या आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. कल्याणकारी राज्य हे संधीची समानता, संपत्तीचे न्याय्य वितरण आणि चांगल्या जीवनाच्या किमान गरजा स्वतःहून पूर्ण करू न शकणार्‍या जनतेला मदत करणे या तत्त्वांवर आधारित आहे. ही एक सामान्य संज्ञा आहे ज्यामध्ये अनेक प्रकारच्या आर्थिक आणि सामाजिक संस्थांचा समावेश आहे. कल्याणकारी राज्य हे सरकारचा एक प्रकार आहे, ज्यामध्ये समान संधी, संपत्तीचे समान वितरण आणि समानतेच्या तत्त्वांवर आधारित राज्य नागरिकांच्या आर्थिक आणि सामाजिक कल्याणासाठी जबाबदार असते. नागरिकांसाठी सार्वजनिक जबाबदारी. जे स्वतःचा फायदा घेऊ शकत नाहीत त्यांच्या कल्याणाचे संरक्षण आणि प्रोत्साहन देते. चांगल्या आयुष्यासाठी किमान तरतूद. भारत सरकार सर्व स्तरांवर वेळोवेळी समाजातील सर्व घटकांसाठी कल्याणकारी योजना जाहीर करते. या योजना केंद्र, राज्य विशिष्ट किंवा केंद्र आणि राज्ये यांच्यातील संयुक्त युती असू शकतात.

प्रधानमंत्री जन धन योजना (PMJDY), जगातील सर्वात मोठ्या आर्थिक समावेशन उपक्रमांपैकी एक आहे माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी 15 ऑगस्ट 2014 रोजी लाल किल्ल्याच्या तटबंदीवरून जाहीर केली होती. 28 ऑगस्ट रोजी कार्यक्रमाचे उद्घाटन करताना पंतप्रधानांनी या कार्यक्रमाचे वर्णन दुष्टचक्रातून गरिबांच्या मुक्तीचा उत्सव म्हणून केले होते. श्री नरेंद्र मोदींनी यावेळी प्राचीन संस्कृत श्लोकाचा संदर्भ दिला होता: सुखस्य मूलम धर्म, धर्मस्य मूलम् अर्थ, अर्थस्य मूलम राज्यम् – जे आर्थिक कार्यात लोकांना सहभागी करून घेण्याची जबाबदारी राज्यावर टाकते. "या सरकारने ही जबाबदारी स्वीकारली आहे," पंतप्रधान म्हणाले की, सरकारने विक्रमी वेळेत आश्वासन पूर्ण केले आहे. वाचक मित्रहो, आज आपण प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 सबंधित संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत, त्यामुळे हा लेख संपूर्ण वाचावा.

{tocify} $title={Table of Contents}

प्रधानमंत्री जन धन योजना माहिती मराठी 

भारताची केंद्र सरकार उपेक्षित आणि आतापर्यंत सामाजिक-आर्थिकदृष्ट्या वंचित घटकांना आर्थिक समावेशन आणि समर्थन प्रदान करण्यासाठी वचनबद्ध आहे. आर्थिक समावेशन हे सरकारचे राष्ट्रीय प्राधान्य आहे कारण, ते सर्वसमावेशक वाढ सक्षम करते. हे महत्त्वाचे आहे कारण यामुळे गरिबांना त्यांची बचत औपचारिक आर्थिक व्यवस्थेत वळवण्याचा, गावातील त्यांच्या कुटुंबांना पैसे पाठवण्याचा आणि त्यांना व्याजघेणाऱ्या सावकारांच्या तावडीतून बाहेर काढण्याचा मार्ग उपलब्ध होतो. या वचनबद्धतेसाठी महत्त्वाचा उपक्रम म्हणजे प्रधानमंत्री जन धन योजना (PMJDY) आहे,  हा जगातील सर्वात मोठा आर्थिक समावेशन उपक्रमांपैकी एक आहे.

प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 

प्रधानमंत्री जन धन योजना ही आर्थिक समावेशन विषयक राष्ट्रीय मिशन आहे, ज्यामध्ये सर्वसमावेशक आर्थिक समावेश आणण्यासाठी आणि देशातील सर्व गरीब आणि उपेक्षित घटकांना बँकिंग सेवा प्रदान करण्यासाठी एकात्मिक दृष्टीकोन आहे. ही योजना मूलभूत बचत बँक खाती, गरजा-आधारित क्रेडिट, प्रेषण सुविधा, विमा आणि पेन्शन यासारख्या विविध वित्तीय सेवांचा लाभ सुनिश्चित करते. गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्डनेही प्रधानमंत्री जन धन योजनेच्या कामगिरीची दखल घेतली आहे. हे प्रमाणित करते की "आर्थिक समावेशन मोहिमेचा भाग म्हणून एका आठवड्यात उघडलेल्या बँक खात्यांची सर्वाधिक संख्या 18,096,130 होती आणि हि माहिती भारत सरकारच्या वित्तीय सेवा विभागाकडून प्राप्त झाली आहे.

26 जानेवारी 2015 पर्यंत देशातील 7.5 कोटी कुटुंबांनी ज्यांनी बँक खाते उघडलेले नाही त्या कुटुंबांसाठी बँक खाती उघडण्याच्या मूळ उद्दिष्टाविरुद्ध, बँकांनी 10,000 रुपयांपेक्षा जास्त ठेवी असलेल्या 21.06 कोटी कुटुंबांचे सर्वेक्षण केल्यानंतर 31 जानेवारी 2015 पर्यंत 12.54 कोटी खाती उघडली आहेत. देशातील 21.02 कोटी घरांचे सर्वेक्षण करून हे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले. आज, जवळजवळ 100% कव्हरेज प्राप्त झाले आहे. उघडण्यात आलेली 60% खाती ग्रामीण भागात आणि 40% शहरी भागात आहेत. महिला खातेधारकांचा वाटा सुमारे 51% आहे.

प्रधानमंत्री जीवन ज्योती बिमा योजना 

प्रधानमंत्री जन धन योजना महत्वपूर्ण माहिती 

प्रधानमंत्री जन धन योजना प्रत्येक कुटुंबासाठी किमान एक मूलभूत बँकिंग खाते, आर्थिक साक्षरता आणि क्रेडिट, विमा आणि पेन्शन सुविधांसह बँकिंग सुविधांमध्ये सार्वत्रिक लाभ प्रदान करते. यात शहरी आणि ग्रामीण दोन्ही भागांचा समावेश आहे, आणि जे नागरिक खाते उघडतील त्यांना स्वदेशी डेबिट कार्ड (RuPay कार्ड) मिळते. कोणत्याही बँकेच्या शाखेत किंवा बिझनेस करस्पॉन्डंट (बँक मित्र)च्या आउटलेटवर शून्य-बॅलन्स खाते उघडले जाऊ शकते. प्रत्येक बँक खाते बँकेच्या कोअर बँकिंग प्रणालीवर (CBS) असते. अगदी बेसिक फीचर फोनवर उपलब्ध असलेल्या USSD सुविधेचा वापर करून मोबाईल बँकिंगलाही समर्थन दिले जात आहे. देशभरात कॉल सेंटर आणि टोल फ्री क्रमांक सुविधा उपलब्ध आहेत.

PMJDY ने मूलभूत बँकिंग खाती आणि डेबिट कार्डांसह अंगभूत अपघात विमा प्रदान करून सर्वांसाठी आर्थिक समावेशाचे उद्दिष्ट साध्य केले आहे. पीएमजेडीवायच्या प्रमुख वैशिष्ट्यांमध्ये आधार-लिंक केलेल्या खात्यांसाठी 5,000 ओव्हरड्राफ्ट सुविधा आणि RuPay डेबिट कार्ड इनबिल्ट. 1 लाख अपघात विमा संरक्षण. याव्यतिरिक्त, 15 ऑगस्ट 2014 ते 26 जानेवारी 2015 दरम्यान उघडलेल्या खात्यांसाठी, पात्र लाभार्थ्यांना 30,000 रुपयांचे जीवन विमा संरक्षण उपलब्ध आहे. प्रधानमंत्री जन धन योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे खातेदार 6 महिने सक्रिय राहिल्यानंतर 5,000 रुपयांपर्यंतच्या ओव्हरड्राफ्टसाठी पात्र असेल

प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 Highlights

योजनेचे नाव प्रधानमंत्री जन धन योजना
व्दारा सुरु माननीय प्रधानमंत्री श्री नरेंद्र मोदिजी
योजनेची तारीख 28 ऑगस्ट 2014
लाभार्थी देशातील गरीब नागरिक
विभाग भारतीय वित्त विभाग
अधिकृत वेबसाईट www.pmjdy.gov.in
श्रेणी आर्थिक केंद्र योजना
वर्ष 2023
स्थिती सक्रीय
उद्देश्य हे एक राष्ट्रीय मिशन आहे ज्याचे उद्दिष्ट , क्रेडिट, विमा, पेन्शन, बँकिंग बचत आणि ठेव खात्यांसह विविध वित्तीय सेवांमध्ये प्रवेश प्रदान करणे आहे.

प्रधानमंत्री गरीब कल्याण योजना


प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023
 

प्रधानमंत्री जन धन योजना म्हणजे काय आणि ऑनलाइन खाते कसे उघडायचे आणि जन धन योजनेचे फायदे, वैशिष्ट्ये, आवश्यक कागदपत्रे यांचा हेल्पलाइन नंबर काय आहे, जन धन योजना आपल्या देशाचे पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदीजी यांनी 15 ऑगस्ट 2014 रोजी जाहीर केली होती, आणि 28 ऑगस्ट 20 14 रोजी ही योजना सुरू करण्यात आली होती. या योजनेच्या अंतर्गत देशातील गरीब लोकांचे बँकेत खाते उघडले जाईल, राष्ट्रीयीकृत बँका पोस्ट ऑफिसमध्ये शून्य शिल्लकमध्ये. या योजनेंतर्गत आधार कार्डशी लिंक केलेल्या खात्यांना 6 महिन्यांनंतर 5000 रुपयांची ओव्हरड्राफ्ट सुविधा दिली जाईल, आणि रुपे डेबिट कार्ड आणि रुपे किसान कार्डमध्ये इनबिल्ट 1 लाख रुपयांचे अपघात विमा संरक्षण दिले जाईल.
पीएम जन धन योजनेमध्ये सरकार ग्रामीण भागाबरोबर शहरी भागातील गरीब नागरिकांना सुद्धा या योजनेचा लाभ प्रदान करणार आहे. या योजनेंतर्गत, खाते उघडल्यानंतर पात्र लाभार्थीचा मृत्यू झाल्यास, केंद्र सरकारकडून लाभार्थीच्या कुटुंबाला 30,000 रुपयांचे अतिरिक्त विमा संरक्षण दिले जाईल. लाभार्थीच्या कुटुंबाला रु. 30,000 चे अतिरिक्त विमा संरक्षण प्रदान करण्यात येईल. प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 ला जन धन खाता असेही म्हणतात. या योजनेंतर्गत गरीब लोक सहज आपले खाते उघडू शकतात. त्यांना ना पैसे द्यावे लागणार आहेत ना त्यांना खाते उघडण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही. या योजनेद्वारे देशातील लोकांना आर्थिक सेवा सहज मिळणार आहेत.
या योजनेंतर्गत, संपूर्ण व्यवस्थेचे चांगल्या प्रकारे आकलन होण्यासाठी आर्थिक साक्षरता कार्यक्रम हे गावपातळीपर्यंत नेण्याच्या उद्देशाने प्रदान केले जातात. 

विविध सरकारी योजनांतर्गत लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यांद्वारे थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) वाढवण्याची योजना देखील या मिशनची आहे. किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) देखील RuPay प्लॅटफॉर्मशी जोडले जात आहे. लोकांसाठी सूक्ष्म-विमा आणि व्यावसायिक प्रतिनिधींद्वारे आत्मनिर्भरता यासारख्या असंघटित क्षेत्रातील पेन्शन योजनांचाही कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या टप्प्यात समावेश करण्यात आला आहे.
प्रधानमंत्री जन धन योजनेमध्ये केंद्रापासून ते जिल्हा स्तरापर्यंत एक संरचित देखरेख यंत्रणा आहे. केंद्रात, अर्थमंत्री मिशन आणि सुकाणू समिती आणि मिशन डायरेक्टरचे प्रमुख असतात. राज्यस्तरावर राज्य अंमलबजावणी समिती आणि जिल्ह्यांतील जिल्हा अंमलबजावणी समितीद्वारे या कार्यक्रमाचे निरीक्षण केले जाते.

Pradhanmantri Jan Dhan Yojana 2023 Objectives (उद्देश्य)

2014 मध्ये लाँच करण्यात आलेली, प्रधानमंत्री जन धन योजना (PMJDY) चे उद्दिष्ट देशातील प्रत्येक कुटुंबाला (नंतर बँकिंग नसलेल्या प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीवर केंद्रित) बँकिंग प्रणालीशी जोडण्याचे आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश नागरिकांना वाजवी दरात क्रेडिट, पेन्शन आणि विमा यांसारख्या बँकिंग सेवांचा लाभ मिळण्यास मदत करणे हा आहे.
बहुविध व्यवहार आवश्यकता, आयडी प्रमाणीकरण आणि वेळ विलंब यासारख्या अनावश्यकता दूर करून सरकार-ते-ग्राहक (G2C) निधी हस्तांतरण सुलभ करणे हे देखील या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. PMJDY प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (PMMY), अटल पेन्शन योजना (APY), प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना (PMJJBY) आणि प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना (PMSBY) सारख्या सरकारी सामाजिक योजनांना समर्थन देण्यासाठी एक व्यासपीठ म्हणून काम करते.
सुरुवातीला, या योजनेचे लक्ष्य 2018 पर्यंत चार वर्षांचे होते, ज्यामध्ये प्रत्येक घराचा समावेश होता, तथापि, परिणाम आणि संभाव्यता समजून घेतल्यानंतर, सरकारने प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीला कव्हर करण्यासाठी योजनेचा विस्तार केला आहे.

प्रधानमंत्री जन धन योजना
प्रधानमंत्री जन धन योजना 

प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 योजनेचे उद्दिष्ट म्हणजे मूलभूत बचत आणि ठेव खाती, विमा, पेन्शन, क्रेडिट आणि सर्व कुटुंबांना परवडणाऱ्या दरात पैसे पाठवणे यासारख्या वित्तीय सेवांमध्ये प्रवेश सुनिश्चित करणे हे PMJDY चे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
मूलभूत बँक खाते हे या योजनेचा केंद्रबिंदू म्हणून काम करते, आणि हि योजना सर्व नागरिकांना (कोणत्याही बँक खात्याशिवाय असलेले) PMJDY अंतर्गत खाती उघडण्यासाठी विनंती करून सुरू करण्यात आली. सरकारी योजनेला पाठिंबा देण्यासाठी सर्व सार्वजनिक आणि खाजगी बँकिंग प्रदात्यांशी संपर्क साधला गेला  आणि नागरिकांना कोणत्याही बँकेच्या शाखेत खाती उघडण्यास मदत करण्यात आली. 
या योजनेच्या अंतर्गत सेवा न मिळालेल्या लोकांना बँक खाती उघडण्यासाठी आकर्षित करणे हे सरकारसाठी एक मोठे आव्हान होते. नागरिकांना खाती उघडण्यापासून रोखणाऱ्या अडथळ्यांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. या अडथळ्यांमध्ये आवश्यक कागदपत्रांची लांबलचक यादी, किमान खाते शिल्लक (अन्यथा खातेदार खाते देखभाल शुल्क भरेल) चे बँक निकष आणि मर्यादित बँकिंग पायाभूत सुविधांची उपलब्धता यांचा समावेश आहे.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना 

 

प्रधानमंत्री जन धन योजनेचे लक्ष्य

बँकांना पीएमजेडीवाय योजनेची माहिती देणारे ईमेल पाठवून ही योजना ग्रामीण आणि असंघटित क्षेत्रासाठी लक्ष्य करण्यात आली होती. पहिल्या दिवशी 1 लाख खाती उघडण्यासारख्या उच्च लक्ष्यांसह ही योजना लागू करण्यात आली. पुढील काही वर्षांमध्ये, सरकारला 7.5 कोटी खाती उघडण्याची आशा होती परंतु त्यांनी ही संख्या मोठ्या फरकाने मागे टाकली. या योजनेची वास्तविकता 04.01.2017 रोजी खालील डेटामध्ये दिसून येते :
  • सरकारने ग्रामीण आणि शहरी क्षेत्रात 26.51 कोटी जन धन खाती उघडली आहेत.
  • सध्या ग्रामीण भागात 16.11 कोटी आणि शहरी भागात 10.40 कोटी खाती उघडली आहेत.
  • यापैकी 24.61% खात्यांमध्ये शून्य शिल्लक आहे. शून्य शिल्लक असलेल्या खात्यांची टक्केवारी खाली आणण्यासाठी बँका 1 रुपये ते 10 रुपये खात्यात जमा करत असल्याच्या कारणामुळे हा आकडा वादग्रस्त झाला असला तरी.
  • या खात्यांमधील एकूण शिल्लक रु.70070.79 इतकी आहे.
  • 15.19 कोटी खाती आधारशी जोडण्यात आली आहेत.
  • 20.93 कोटी रुपे कार्ड जारी करण्यात आले आहेत.
  • या योजनेने अनेक समस्यांना तोंड दिले आहे परंतु अनेकांसाठी ती आशीर्वादही ठरली आहे. PMJDY द्वारे, कोट्यवधी लोकांकडे आता विमा, ओव्हरड्राफ्ट सुविधा आणि कर्जे उपलब्ध आहेत आणि त्यांना आधारचे फायदे मिळू शकतात. समाजातील लक्ष्यित वर्गाला योजनेचा जास्तीत जास्त लाभ मिळणार आहे 

जनधन खातेधारकांना या योजनेंतर्गत 10 हजार रुपये मिळू शकतात 

प्रधानमंत्री जन धन योजनेच्या माध्यमातून देशात 47 कोटींहून अधिक खाती उघडण्यात आली आहेत. जनधन खातेधारकांना सरकार 10 हजार रुपये देणार आहे. प्रधानमंत्री जन धन योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी अर्जदाराने त्याच्या शाखेत अर्ज करावा. या खात्याचे इतर अनेक फायदे आहेत जसे की 1 लाख 30000 रुपयांपर्यंतचा विमा उपलब्ध आहे. खातेधारकांना या खात्यात किमान शिल्लक ठेवण्याची काळजी करण्याची गरज नाही, याशिवाय हे डेबिट कार्ड दिले आहे. तुम्हाला हवे असल्यास, तुम्ही या खात्यावर 10,000 रुपयांचा ओव्हरड्राफ्ट घेऊ शकता. ज्यासाठी तुम्ही तुमच्या बँकेच्या शाखेशी संपर्क साधू शकता. तुम्हाला या योजनेचा लाभ घ्यायचा असेल, तर तुम्हाला लवकरात लवकर जन धन खाते उघडावे लागेल.

प्रधानमंत्री जन धन योजने अंतर्गत जीवन संरक्षण 

आर्थिक संस्थांमध्ये वंचित वर्गातील कुटुंबांचा समावेश करण्यासाठी पंतप्रधानांनी प्रधानमंत्री जन धन योजना नावाच्या योजनेची सुरु केली. या योजनेचा उद्देश प्रत्येक कुटुंबाला बँक खाते उपलब्ध करून देणे हे होते, ज्यांचे आतापर्यंत एकही खाते नाही. दुर्बल वर्गाला आर्थिक सेवा उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश होता. या योजनेत 1 लाख रुपयांचा अपघात विमा संरक्षण आहे. आणि रुपे कार्ड. 28 ऑगस्ट 2014 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 30,000/- रु.चे लाइफ कव्हर जाहीर केले. या योजनेअंतर्गत खातेदारांसाठी, हे विमा संरक्षण खातेधारकाच्या जीवनासाठी संरक्षण प्रदान करते. हे खातेधारकाच्या कुटुंबाला कव्हरेज देते, जर त्याचा/तिचा मृत्यू झाला तर. लाइफ कव्हरचा प्रीमियम भारत सरकारद्वारे कायम ठेवला जातो. प्रधानमंत्री जन धन योजनेमुळे वंचित व्यक्तींना जीवन विमा घेणे शक्य होते. 28.8.18 नंतर उघडलेल्या खात्यांना 2 लाख रुपयांचे अपघाती कव्हर मिळेल.

प्रधानमंत्री जन धन योजना योजने अंतर्गत मृत्यू लाभ 

प्रधानमंत्री जन धन योजनेअंतर्गत मृत्यू लाभ 30,000/- रुपये विमाधारकाच्या म्हणजेच खातेदाराच्या मृत्यूनंतर ही रक्कम नॉमिनीला दिली जाते. ज्या प्रकरणांमध्ये नामनिर्देशित व्यक्ती उपस्थित नाही किंवा विमाधारकाच्या मृत्यूपूर्वी नामनिर्देशित व्यक्तीचे निधन झाले आहे, किंवा नॉमिनीला पती/पत्नी, मूल किंवा पालक नाहीत, नंतर खातेदाराच्या (विमाधारक) कायदेशीर वारसांनी एलआयसीद्वारे पुढील प्रक्रियेसाठी नुकसानभरपाई बॉण्ड भरला पाहिजे. LIC ची पेन्शन आणि ग्रुप स्कीम ऑफिसेस डेथ बेनिफिट क्लेम डिव्हिजनसाठी नियुक्त केली आहेत. नॉमिनी कायदेशीररित्या 30,000/- रुपये प्राप्त करण्याचा अधिकार आहे. मृत्यू लाभ म्हणून, जर विमाधारकाला काही झाले आणि त्याचा मृत्यू झाला अशा परिस्थतीत.


प्रधानमंत्री जन धन योजनेअंतर्गत विम्याचे फायदे

प्रधानमंत्री जन धन योजनेचा सर्वोत्कृष्ट आणि महत्त्वाचा फायदा हा आहे की ती विम्याच्या कक्षेत आणते, ज्यांनी स्वतःच्या खिशातून विम्याचा लाभ घेतला नसेल अशा अनेकांना. योजनेच्या काही नियमांचे पालन करणार्‍या ग्राहकांना ही योजना 30,000/- रुपयांचे चे आयुर्विमा संरक्षण देते आणि अपघातामुळे मृत्यू झाल्यास 2,00,000/- रुपये विमा रक्कम म्हणून ऑफर करते.
  • योजनेच्या वरील सूचीबद्ध मानक फायद्यांव्यतिरिक्त, योजना संपूर्ण राष्ट्राच्या प्रगतीसाठी खालील मॅक्रो स्तर लाभ देखील देते.
  • प्रत्येक कुटुंबासाठी एक खाते जे त्यांच्याकडे बचत खाते आहे याची खात्री देते.
  • प्रत्येक कुटुंबाला जन धन बँक खात्यासह रुपे डेबिट कार्ड मिळते. यामुळे एटीएममधून सहज पैसे काढता येतात.
  • जन धन योजना खाते हे शून्य शिल्लक खाते आहे आणि अशा खातेधारकांना त्यांच्या खात्यात किमान शिल्लक ठेवण्याची आवश्यकता नाही.
  • प्रधानमंत्री जन धन योजना अनेक लोकांना विम्याच्या कक्षेत आणते जे स्वतःच्या खिशातून विमा घेऊ शकत नाहीत. सर्व अर्थांसाठी विमा संरक्षण हे नागरिकांच्या जीवनाशी जोडलेले आहे.
  • प्रधान मंत्री जन धन खात्यासह रु. 5000 ची ओव्हरड्राफ्ट सुविधा दिली जाईल. घेतलेल्या ओव्हरड्राफ्टची परतफेड त्वरित केल्यास, बँक ही मर्यादा रु. 15,000 पर्यंत वाढवू शकते. तथापि, हे केवळ संबंधित बँकेच्या विवेकबुद्धीवर आधारित आहे.
  • खाते उघडण्याशी संबंधित फसवणूक टाळण्यासाठी प्रधानमंत्री जन धन योजना ही आधारशी जोडलेली योजना आहे.
विविध सार्वजनिक आणि खाजगी बँकांनी त्यांच्या बचत खात्यांवर दिलेले व्याज प्रधान मंत्री जन धन खात्यांनाही लागू होईल. त्यामुळे, व्यक्तींनी त्यांच्या जनधन खात्यात जमा केलेल्या आणि बचत केलेल्या रकमेवर व्याज मिळू शकते.
पंतप्रधान जन धन खाते देशातील इतर विविध सार्वजनिक आणि खाजगी बँकांमध्ये पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी वापरले जाऊ शकते.
प्रधानमंत्री जन धन योजनेसाठी खाते हस्तांतरण देशातील एका बँकेतून दुसऱ्या बँकेत केले जाऊ शकते. हे शक्य आहे कारण सर्व सहभागी बँका कोअर बँकिंग सोल्यूशन किंवा CBS द्वारे जोडल्या गेल्या आहेत.
स्थानिक सावकारांवरील शेतकऱ्यांचे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी प्रधानमंत्री जन धन योजना महत्त्वपूर्ण ठरू शकते. शेतकरी कर्जाच्या दुष्टचक्रात अडकण्याचे हे एक प्रमुख कारण आहे. या खात्याशी जोडलेले कर्ज आणि ओव्हरड्राफ्ट सुविधेमुळे शेतकर्‍यांना छोट्या सावकारांकडून कर्ज घेणे टाळता येईल ज्यांच्याकडे कोणतीही औपचारिक खाते ठेवण्याची प्रक्रिया नाही आणि कर्जदारांकडून अधिक पैसे काढण्यासाठी फसव्या व्यवहारांमध्ये गुंतविणे.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेअंतर्गत, खाते उघडण्याच्या वेळी, ग्राहकांना खाते पासबुक, चेकबुक तसेच आर्थिक साक्षरता मार्गदर्शकाचा समावेश असलेले एक किट दिले जाईल. तथापि, या किटची सामग्री देखील एका बँकेपेक्षा भिन्न असू शकते.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये

पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी 2014 मध्ये ''प्रधानमंत्री जन धन योजनाचा'' शुभारंभ केला. प्रधानमंत्री जन धन योजनेचा उद्देश बँकिंग, क्रेडिट, बचत, ठेवी, निवृत्तीवेतन आणि विमा यासारख्या सर्व प्रकारच्या वित्तीय सेवांमध्ये दुर्लक्षित आणि वंचित लोकांना प्रवेश सुनिश्चित करणे हा आहे. समाजातील वंचित वर्ग म्हणजे दुर्बल घटक आणि कमी उत्पन्न गटातील लोक. PMJDY ही उत्पादने आणि सेवा लोकांना स्वस्त आणि परवडणाऱ्या पद्धतीने उपलब्ध करून देते. PMJDY अंतर्गत खाती कोणत्याही शाखेत किंवा व्यवसाय संस्थेच्या आउटलेटवर शून्य शिल्लक ठेवून उघडता येतात. जर, खातेदार म्हणून तुम्हाला उल्लेखित PMJDY बँक खात्यासाठी चेकबुक हवे असेल, तर तुम्हाला आवश्यक किमान शिल्लक ठेवावी लागेल. या योजनेअंतर्गत, अंदाजे. 32.41 कोटी जन धन खाती 81,200 कोटी रुपयांहून अधिक जमा शिल्लक असलेली उघडण्यात आली आहेत. PMJDY चे प्राथमिक उद्दिष्ट भारतातील बँकिंग प्रणालीमध्ये कुटुंबांची संख्या वाढवणे आणि अशा प्रकारे प्रेरित करणे हे आहे
  • PMJDY अंतर्गत शून्य शिल्लक बचत खाते किमान कागदपत्रांसह उघडता येते
  • या खात्यांमध्ये किमान शिल्लक ठेवण्याची अट नाही
  • ही खाती नियमित बचत खात्यांसारखी असतात आणि ठेवीवर व्याज देतात
  • खातेधारकांना रुपे डेबिट कार्ड देखील मिळते
  • खातेधारक 2 लाख रुपयांच्या अपघात विमा संरक्षणासाठी नोंदणी करू शकतात. (28.8.2018 नंतर उघडलेल्या खात्यांसाठी आणि या तारखेपूर्वी उघडलेल्या खात्यांसाठी रु. 1 लाख)
  • रु.10,000 पर्यंत ओव्हरड्राफ्ट सुविधा (केवळ पात्र खातेधारक)
  • PMJDY अंतर्गत शासनाकडून लाभ मिळवा. डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर (DBT), प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना (PMJJBY), प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना (PMSBY), अटल पेन्शन योजना (APY), आणि मायक्रो युनिट्स डेव्हलपमेंट अँड रिफायनान्स एजन्सी बँक (मुद्रा) योजना यासारख्या योजनांच्या अंतर्गत. 
प्रधानमंत्री जन धन योजना

ही योजना सुरू करताना, एक विलक्षण वैशिष्ट्य जोडण्यात आले होते. हे अतिरिक्त महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे 30,000/- रुपयांचे जीवन विमा संरक्षण. तुम्ही PMJDY योजनेअंतर्गत खाते उघडले असेल तरच हे तुम्हाला उपलब्ध होईल. हे जीवन विमा संरक्षण भारतीय आयुर्विमा महामंडळ (LIC) द्वारे प्रदान केले जाते. हे दावे पूर्ण करण्यासाठी या योजनेत विशेष निधी सुरू करण्यात आला आहे. सामाजिक सुरक्षा निधीतून प्रीमियम कापला जातो. ग्रामीण भूमिहीन कुटुंबांसाठी, उर्वरित 50% प्रीमियम राज्य सरकार किंवा केंद्रशासित प्रदेशाद्वारे वहन केला जातो. इतर क्षेत्रीय गटांसाठी, नोडल एजन्सी/राज्य सरकार/UT द्वारे 50% प्रीमियम राखून ठेवला जातो.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेची आवश्यकता 

  • गरिबी कमी करण्यासाठी आर्थिक समावेशन महत्त्वपूर्ण आहे कारण ते आर्थिक वाढ आणि विकासाचे फायदे लोकसंख्येच्या सर्वात खालच्या स्तरापर्यंत हस्तांतरित करण्यास मदत करते. नागरिकांमध्ये आर्थिक सेवांचा मर्यादित प्रवेश देखील आर्थिक वाढीस अडथळा आणतो कारण ते नवीन उपक्रम आणि विकास मर्यादित करते.
  • या मर्यादांमुळे, सरकारी योजना, देशातील कुटुंबांना मूलभूत आर्थिक सहाय्य प्रदान करण्यात अयशस्वी ठरल्या आणि त्यामुळे देशभरातील बँकिंग सेवा आणि लोकसंख्येचे जास्तीत जास्त कव्हरेज सुनिश्चित करण्यासाठी PMJDY नवीन फोकस आणि उद्देशाने सुरू करण्यात आली.
  • या मर्यादांमुळे, सरकारी योजना कुटुंबांना मूलभूत आर्थिक सहाय्य प्रदान करण्यात अयशस्वी ठरल्या आणि त्यामुळे देशभरातील बँकिंग सेवा आणि लोकसंख्येचे जास्तीत जास्त कव्हरेज सुनिश्चित करण्यासाठी PMJDY नवीन फोकस आणि उद्देशाने सुरू करण्यात आले.

PMJDY योजनेचे मूलभूत सिद्धांत

  • बँक खाती नसलेल्यांचे खाते उघडणे  - किमान कागदपत्रांसह मूलभूत बचत बँक ठेव (बीएसबीडी) खाते उघडणे, सुलभ केवायसी प्रक्रिया, ई-केवायसी, कॅम्प मोडमध्ये खाते उघडणे, शून्य शिल्लक आणि शून्य शुल्क सुरक्षित करणे - व्यापारी स्थानांवर रोख पैसे काढण्यासाठी आणि पेमेंटसाठी स्वदेशी डेबिट कार्ड जारी करणे, 2 लाख रुपयांच्या च्या मोफत अपघात विमा संरक्षणासह.  
  • इतर आर्थिक उत्पादने जसे की सूक्ष्म-विमा, वापरण्यासाठी ओव्हरड्राफ्ट, सूक्ष्म-पेन्शन आणि सूक्ष्म-क्रेडिट
प्रारंभिक वैशिष्ट्ये
खालील 6 स्तंभांवर आधारित योजना सुरू करण्यात आली होती:
  • बँकिंग सेवांमध्ये सार्वत्रिक प्रवेश - शाखा आणि बीसी
  • 10,000/- रुपयांच्या ओव्हरड्राफ्ट सुविधेसह मूलभूत बचत बँक खाती. प्रत्येक कुटुंबासाठी 10,000/-
  • आर्थिक साक्षरता कार्यक्रम- बचत, एटीएमचा वापर, क्रेडिटसाठी तयार राहणे, विमा आणि पेन्शन मिळवणे, बँकिंगसाठी बेसिक मोबाइल फोन वापरण्यासाठी प्रोत्साहन देणे
  • क्रेडिट गॅरंटी फंडाची निर्मिती - बँकांना डिफॉल्ट विरूद्ध काही हमी प्रदान करण्यासाठी
  • विमा - अपघात संरक्षण 1,00,000/- रुपयांपर्यंत आणि लाइफ कव्हर 30,000/- रुपये,15 ऑगस्ट 2014 ते 31 जानेवारी 2015 दरम्यान उघडलेल्या खात्यावर 30,000 रु.
असंघटित क्षेत्रासाठी पेन्शन योजना.
  • उघडलेली खाती ही बँकांच्या कोअर बँकिंग प्रणालीमधील ऑनलाइन खाती आहेत, पूर्वीची ऑफलाइन खाती विक्रेत्यासोबत तंत्रज्ञान लॉक-इनसह उघडण्याच्या पद्धतीऐवजी.
  • RuPay डेबिट कार्ड किंवा आधार-सक्षम पेमेंट सिस्टम (AePS) द्वारे इंटर-ऑपरेबिलिटी
निश्चित-बिझनेस करस्पॉन्डंट (बँक मित्र)
  • अवजड केवायसी औपचारिकतेच्या जागी सरलीकृत केवायसी/ई-केवायसी
  • नवीन वैशिष्ट्यांसह PMJDY चा विस्तार - सरकारने सर्वसमावेशक PMJDY कार्यक्रम 28.8.2018 नंतर काही सुधारणांसह वाढवण्याचा निर्णय घेतला.
  • 'प्रत्येक कुटुंबा पेक्षा प्रत्येक बँक नसलेल्या प्रौढांकडे लक्ष केंद्रित करणे 
  • RuPay कार्ड विमा - RuPay कार्डवरील मोफत अपघाती विमा संरक्षण 1 लाख रुपये वरून वाढले ते 28.8.2018 नंतर उघडलेल्या PMJDY खात्यांसाठी 2 लाख करण्यात आले आहे.
ओव्हरड्राफ्ट सुविधांमध्ये सुधारणा -
  • ओडी मर्यादा रु. 5,000/- वरून रु. 10,000/- झाली, ओडी 2,000/- पर्यंत (अटींशिवाय).
  • OD साठी उच्च वयोमर्यादा 60 वरून 65 वर्षे वाढविण्यात आली 

पीएम जनधन खाते: या योजनेअंतर्गत खातेधारकांना 2 प्रकारच्या विम्याची सुविधा मिळते

अपघात विमा म्हणजेच अपघात विमा आणि दुसरा सामान्य विमा आहे.
पीएम जन धन खाते: मोदी सरकारने जारी केलेली जन धन योजना (पीएम जन धन योजना) ही एक मोठी कार्य योजना आहे. याची सुरुवात 2014 मध्ये झाली होती, ज्याद्वारे गरिबांना बँकिंग सेवांचा लाभ दिला जातो. ही योजना फायदेशीर आहे, त्याचवेळी या गरिबांना अनेक सुविधांचा लाभ मिळतो. या योजनेअंतर्गत कोणतीही गरीब व्यक्ती खाते उघडू शकते. या योजनेअंतर्गत आतापर्यंत एकूण 46.95 कोटी लोकांनी खाती उघडली आहेत. तुम्हालाही या योजनेत खाते उघडून 1.30 लाख रुपयांपर्यंतचा लाभ घ्यायचा असेल, तर ते लवकर उघडा. जाणून घेऊया संपूर्ण प्रक्रिया.

प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022

या योजनेअंतर्गत खातेदारांना 2 प्रकारच्या विम्याची सुविधा मिळते. यामध्ये पहिला अपघात विमा आणि दुसरा सामान्य विमा आहे. याद्वारे खातेदारांना 1,00,000 रुपयांचा अपघाती विमा दिला जातो. यासोबत 30,000 रुपयांचा सामान्य विमा दिला जातो. अशा प्रकारे, तुम्हाला संपूर्ण 1.30 लाख रुपयांचा लाभ मिळेल. आम्ही तुम्हाला सांगतो की, खातेधारकाला कोणत्याही परिस्थितीत अपघात झाला तर त्याला 30,000 रुपये दिले जातात. खातेदाराचा अपघाती मृत्यू झाल्यास त्याच्या कुटुंबीयांना एक लाख रुपये दिले जातात.

प्रधानमंत्री जन-धन योजना - पहिल्याच दिवशी एक कोटीहून अधिक खाती

प्रधानमंत्री जन-धन योजनेअंतर्गत 70000 हून अधिक शिबिरांमध्ये 1,84,68,000 खाती उघडण्यात आली.
प्रधानमंत्री जन-धन योजना हा देशभरातील बँकांशी अद्याप जोडलेले नसलेल्या सुमारे 7.5 कोटी खातेदारांच्या आर्थिक समावेशासाठी सुरू करण्यात आलेला महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम आहे. या योजनेअंतर्गत 7.5 कोटी बँक खाती उघडण्याचे उद्दिष्ट 26 जानेवारी 2015 पर्यंत गाठायचे आहे.
70 हजारांहून अधिक शिबिरे आयोजित करण्यात आली आणि 79 मेगा कॅम्पद्वारे राज्यांच्या राजधानी आणि जिल्ह्यांमध्ये 1,84,68,000 खाती उघडण्यात आली. त्यानंतर बँक खाते नसलेल्या कुटुंबांना वेळेत जोडण्याचे उद्दिष्ट गाठण्यासाठी बँका दर शनिवारी सकाळी ८ ते रात्री ८ या वेळेत अशा शिबिरांचे आयोजन करतील, असा निर्णय घेण्यात आला आहे.
या योजनेंतर्गत ज्या कुटुंबातील सदस्याचे बँक खाते नाही, जे खाते उघडतील त्यांना एक लाख रुपयांचा अपघात विमा असलेले 'रुपे' डेबिट कार्ड मिळेल. 26 जानेवारी 2015 पर्यंत उघडलेल्या खात्यांसाठी 30,000 रुपयांचे अतिरिक्त जीवन विमा संरक्षण पंतप्रधानांनी जाहीर केले. याशिवाय, वित्तीय सेवा विभाग जीवन विमा संरक्षणाच्या पद्धतींवर काम करत आहे.
ज्या लाभार्थींचे आधीच बँक खाते आहे ते 26 जानेवारी 2015 पूर्वी त्यांच्या बँक शाखेद्वारे जारी केलेल्या 'रुपे' कार्डसह योजनेअंतर्गत 1 लाख रुपयांचा अपघात विमा आणि 30,000 रुपयांचा जीवन विमा घेण्यास पात्र आहेत.

प्रधानमंत्री जन धन योजना महत्वपूर्ण मुद्दे 

देशातील सर्व नागरिकांना बँकिंगच्या कक्षेत आणण्यासाठी प्रधानमंत्री जन धन योजना मोठ्या प्रमाणावर सुरू करण्यात आली, यामध्ये नागरिकांची आर्थिक स्थिती किंवा प्रादेशिक स्थान विचारात न घेता. ग्रामीण आणि शहरी भागातील ग्राहकांमध्ये या योजनेचा प्रचंड उत्साह दिसून येत आहे. खाते उघडण्याच्या वेळी किमान खाते शिल्लक भरण्यासाठी पैसे नसलेल्यांनाही बँकिंग सुविधा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने ही योजना सामाजिक एक धोरण आहे. जन धन योजनेचे उद्दिष्ट देशातील बँकिंग पद्धतीत क्रांती घडवून आणण्याचे आहे, आणि समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना आर्थिकदृष्ट्या आत्मविश्वास वाढविण्यास मदत करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. ही योजना भारतातील नागरिकांना देत असलेल्या काही महत्त्वपूर्ण सुविधांच्या संबंधित मुद्द्यांचा आपण विचार करू.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेवर कर्जाचा लाभ

ज्या व्यक्तींचे जन धन खाते 6 महिने पूर्ण झाले ते 5000 रुपयांपर्यंतचे कर्ज मिळविण्यास पात्र आहेत. जरी विविध बँकांद्वारे प्रमाणित कर्ज म्हणून ऑफर केलेल्या कर्जाच्या तुलनेत कर्जाची रक्कम क्षुल्लक वाटत असली, तरी जेव्हा आपण व्यक्तींच्या आर्थिक स्थितीचा विचार करतो तेव्हा ही योजना उत्थान करण्याच्या उद्देशाने आहे. प्रधानमंत्री जन धन योजनेचा उद्देश समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांचा आर्थिक समावेश करणे हा आहे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे ग्रामीण भागातील लोकांना तसेच शहरी आणि निमशहरी भागातील असंघटित क्षेत्रातील लोकांना कव्हर करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेसह मोबाईल बँकिंग

मोबाईल बँकिंग आता नवीन नाही. विविध खाजगी आणि सार्वजनिक बँका ग्राहकांना मोबाईल बँकिंग सुविधा देतात. तथापि, दारिद्र्यरेषेखालील लोकांची आर्थिक स्थिती लक्षात घेऊन, प्रधानमंत्री जन धन योजनेचा उद्देश काही मूलभूत आर्थिक व्यवहार सामान्य मोबाइल फोनद्वारे उपलब्ध करून देणे हा आहे, स्मार्ट फोनद्वारे नाही. हे पाऊल ग्रामीण भागातील लोकांना आणि असंघटित क्षेत्रातील लोकांनाही झटपट आणि सोयीस्कर बँकिंग पर्याय उपलब्ध होईल याची खात्री करेल. या वैशिष्ट्यामागील कल्पना ही आहे की जास्तीत जास्त भारतीयांना आर्थिक समावेशन तसेच आर्थिक सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी शक्य तितके नाविन्य आणणे.

शून्य शिल्लक आवश्यकता

जन धन खाते उघडणे विनामूल्य आहे आणि सुरुवातीला कोणतीही रक्कम जमा करण्याची आवश्यकता नाही. बहुतेक बचत बँक खात्यांना बँक खाते उघडण्यासाठी प्रारंभिक ठेव आवश्यक असते आणि मासिक किंवा त्रैमासिक आधारावर किमान शिल्लक राखली जावी. परंतु जन धन खात्यासह, या आवश्यकता दूर केल्या जातात जेणेकरून कोणीही हे खाते उघडू शकेल, जरी त्यांच्याकडे जमा करण्यासाठी पैसे नसले तरीही.

ठेवींवरील व्याज

जन धन खात्यांमध्ये ठेवलेल्या ठेवी घोषित दराने व्याज मिळविण्यास पात्र आहेत जे वेळोवेळी बदलू शकतात. विविध सार्वजनिक आणि खाजगी बँकांद्वारे दिले जाणारे व्याजदर समान असतील.

चेक बुक सुविधा

खातेदारांना गरज भासल्यास ते त्यांच्या बँकेकडून चेकबुक घेऊ शकतात. रोखीशिवाय पेमेंट करण्यात हे उपयुक्त ठरेल. चेकबुक मिळविण्यासाठी खात्यात किमान शिल्लक असणे आवश्यक आहे.

कुटुंबासाठी बचत

जन धन योजनेत प्रत्येक कुटुंबासाठी एक खाते देण्याची तरतूद आहे. या सुविधेमुळे त्यांच्याकडे काही प्रकारचे आर्थिक समावेश असल्याची खात्री होते ज्यामुळे त्यांना त्यांचे पैसे वाचवणे आणि वाढवणे सुरू करता येते.

डेबिट कार्ड सुविधा

जन धन बँक खात्यासोबतच प्रत्येक कुटुंबाला रुपे डेबिट कार्ड मिळेल. हे खातेधारकांना त्यांच्या पैशाची गरज असताना त्यांना सहज प्रवेश देते. ते पैसे जमा करू शकतात आणि त्यावर व्याज मिळवू शकतात आणि जेव्हा गरज पडेल तेव्हा ते एटीएममधून काढू शकतात.

ओव्हरड्राफ्ट सुविधा

जन धन खात्याचे सहा महिने समाधानकारक कामकाज पूर्ण केल्यानंतर, रु. 5000 ची ओव्हरड्राफ्ट सुविधा देऊ केली जाऊ शकते. घेतलेल्या ओव्हरड्राफ्टची परतफेड त्वरित केल्यास, बँक स्वतःच्या विवेकबुद्धीनुसार ही मर्यादा रु. 15,000 पर्यंत वाढवू शकते. विविध बँकांद्वारे प्रमाणित कर्ज म्हणून ऑफर केलेल्या तुलनेत कर्जाची रक्कम नगण्य वाटत असली तरी, जेव्हा आपण व्यक्तींच्या आर्थिक स्थितीचा विचार करतो तेव्हा ही योजना उत्थान करण्याच्या उद्देशाने आहे. प्रधानमंत्री जन धन योजना समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना लक्ष्य करते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, ग्रामीण भागातील तसेच शहरी आणि निमशहरी भागातील असंघटित क्षेत्रातील लोकांना कव्हर करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

मोबाइल बँकिंग

मोबाईल बँकिंग हे प्रधानमंत्री जन धन योजनेचे एक अतिशय महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. ही सुविधा स्मार्टफोनसाठी नाही तर कोणत्याही मोबाइल फोनसाठी डिझाइन केलेली आहे. ग्रामीण आणि असंघटित क्षेत्रातील लोकांना त्यांच्या बँक खात्यांमध्ये प्रवेश मिळावा आणि खातेधारकांना काही सुविधा मिळतील याची खात्री करणे हा यामागचा उद्देश आहे. हे वैशिष्ट्य आर्थिक समावेशाचे उद्दिष्ट साध्य करण्यात मदत करेल आणि अनेकांना आर्थिक सुरक्षा प्रदान करेल. मोबाइल बँकिंग वैशिष्ट्य खातेधारकांना त्यांच्या फोनवरून पैसे हस्तांतरित करण्यास आणि एटीएम कार्डशिवाय पैसे काढण्याची परवानगी देते.

जीवन विमा

प्रधानमंत्री जन धन योजनेचा सर्वात चांगला आणि महत्त्वाचा फायदा म्हणजे विम्याची तरतूद. विमा संरक्षणाच्या संधी ग्रामीण भागात मर्यादित आहेत आणि बहुतेकांना पॉलिसीसाठी प्रीमियम भरण्याचा विचार करणे अशक्य आहे. जन धन खात्यासह, पात्रतेच्या अटींची पूर्तता करणार्‍या ग्राहकांना रु. 30,000 लाइफ कव्हर मिळेल जे खातेदाराच्या मृत्यूनंतर लाभार्थीला देय असेल.

वैयक्तिक अपघात विमा

ही योजना खालील अटींनुसार वैयक्तिक अपघात विम्याची तरतूद करते: रुपे कार्ड धारकाने अपघाताच्या तारखेपासून 90 दिवसांच्या आत किमान एक आर्थिक व्यवहार यशस्वीपणे केला असावा. गैर-आर्थिक ग्राहक-प्रेरित व्यवहार देखील समाविष्ट केले जातील. कोणत्याही बँकेच्या शाखा, बँक मित्र, एटीएम, पीओएस किंवा ई-कॉम चॅनलवर व्यवहार केले पाहिजेत. हा अपघात विमा रुपे विमा कार्यक्रम 2016-17 अंतर्गत प्रदान केला जातो.

आधार-लिंक केलेले खाते

प्रधानमंत्री जन धन योजना ही आधारशी जोडलेली योजना आहे जी खाते उघडण्याशी संबंधित फसवणूक टाळण्यास मदत करते. एलपीजी सबसिडी सारख्या विविध सरकारी योजनांतर्गत विविध फायदे मिळवणाऱ्या व्यक्तींना आता थेट त्यांच्या PMJDY खात्यात रक्कम मिळू शकते. आधार लिंकिंगमुळे पारदर्शकता सुनिश्चित होते, फसवणूक दूर होते आणि सरकार आणि नागरिकांसाठी अत्यंत फायदेशीर असल्याचे सिद्ध होते.

पेन्शन योजनांमध्ये प्रवेश

जन धन खाते धारण केल्याने सरकारकडून उपलब्ध असलेल्या पेन्शन योजनांमध्ये सहज प्रवेश मिळेल. प्रतिष्ठित वृद्धापकाळ सुनिश्चित करण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने अगदी लहान रकमेची बचत करणे महत्वाचे आहे.

सुलभ हस्तांतरण

पंतप्रधान जन धन खात्याचा वापर देशभरातील इतर विविध सार्वजनिक आणि खाजगी बँकांमध्ये पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. प्रधानमंत्री जन धन योजनेसाठी खाते हस्तांतरण देशातील एका बँकेतून दुसऱ्या बँकेत केले जाऊ शकते. हे शक्य आहे कारण सर्व सहभागी बँका कोअर बँकिंग सोल्यूशन किंवा CBS द्वारे जोडल्या गेल्या आहेत.

PMJDY 462.5 दशलक्ष  खात्यांमध्ये आठ वर्षांत ठेवी, रु 1.73 ट्रिलियनवर पोहचल्या 

  • तथापि, एकूण टक्केवारी म्हणून ऑपरेटिव्ह खाती घटली, ऑगस्ट 2021 मध्ये 85.6% वरून ऑगस्ट 2022 मध्ये 81.2% झाली.
  • PM जन धन योजना (PMJDY) अंतर्गत उघडलेली एकूण खाती आर्थिक समावेशन उपक्रम सुरू केल्यापासून आठ वर्षांत 462.5 दशलक्षांवर पोहोचली असून, 10 ऑगस्ट 2022 पर्यंत या खात्यांमधील ठेवी रु. 1.73  ट्रिलियनवर पोहोचल्या आहेत.
  • ऑगस्ट 2021 पर्यंत उघडलेली PMJDY खाती 430.4 दशलक्ष होती. ही योजना 28 ऑगस्ट 2014 रोजी ‘बँक नसलेल्या बँकिंग’ या उद्देशाने सुरू करण्यात आली होती, तिच्या पहिल्या वर्षात 179 दशलक्ष खाती उघडण्यात आली होती. या योजनेचा विस्तार ग्रामीण किंवा निमशहरी भागात 67 टक्के झाला आहे आणि 56 टक्के महिला खातेदार आहेत.
  • तथापि, ऑगस्ट 2022 मध्ये जन धन खात्यांच्या एकूण संख्येच्या टक्केवारीनुसार ऑपरेटिव्ह खाती कमी झाली. ऑगस्ट 2022 मध्ये एकूण 462.5 दशलक्ष PMJDY खात्यांपैकी 375.7 दशलक्ष किंवा 81.2 टक्के ऑपरेटिव्ह होती. हे ऑगस्ट 2021 मध्ये 368.6 दशलक्ष ऑपरेटिव्ह खात्यांशी किंवा एकूण जन धन खात्यांच्या 85.6 टक्के यांच्याशी तुलना करते.
  • प्रति जनधन खात्यातील सरासरी ठेवी ऑगस्ट 2022 मध्ये 3,398 रुपयांवरून 3,761 रुपयांवर गेल्या आहेत. प्रति खाते सरासरी ठेव ऑगस्ट 2015 मध्ये रु. 1,279 वरून 2.9 पटीने वाढली आहे.
  • सरासरी ठेवीतील वाढ हे खात्यांच्या वाढत्या वापराचे आणि खातेधारकांमध्ये बचतीची सवय लागण्याचे द्योतक आहे, असे वित्त मंत्रालयाने एका निवेदनात म्हटले आहे.
  • JAM (जन धन-आधार-मोबाइल) पाइपलाइन, आधार आणि खातेधारकांचे मोबाइल नंबर खातेदारांच्या संमती-आधारित बँक खात्यांशी जोडून तयार केली गेली आहे, त्यामुळे अशा प्रकारे त्वरित थेट प्रवेश सक्षम होते, आर्थिक समावेशन इकोसिस्टमचा हा एक प्रमुख स्तंभ आहे. विविध सरकारी कल्याणकारी योजनांतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना लाभ हस्तांतरण (DBT), असे अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सांगितले.
  • आर्थिक इकोसिस्टमच्या अंतर्गत तयार केलेल्या आर्किटेक्चरचा फायदा कोविड-19 महामारीच्या काळात उपयोगात आला, PM-KISAN अंतर्गत शेतकर्‍यांना थेट उत्पन्न सहाय्य आणि PM गरीब कल्याण पॅकेज (PMGKP) अंतर्गत महिला PMJDY खातेधारकांना सानुग्रह पेमेंट हस्तांतरित करणे. अखंडपणे आणि कालबद्ध पद्धतीने, असे अर्थमंत्री सीतारामन यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे.
  • सुमारे 54 दशलक्ष PMJDY खातेधारकांना विविध योजनांतर्गत सरकारकडून थेट लाभ हस्तांतरित केले जातात. पात्र लाभार्थ्यांना त्यांचा डीबीटी वेळेवर मिळावा याची खात्री करण्यासाठी, वित्तीय सेवा विभाग डीबीटी मिशन, नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (एनपीसीआय), बँका आणि इतर अनेकांशी सल्लामसलत करून, डीबीटी अयशस्वी होण्याची कारणे मंत्रालये शोधत आहे.
  • यामुळे टाळता येण्याजोग्या डीबीटी अपयशांची संख्या एकूण अपयशांच्या टक्केवारीनुसार, FY20 मधील 13.5 टक्क्यांवरून FY22 मध्ये 9.7 टक्क्यांपर्यंत कमी होण्यास मदत झाली आहे.
  • PMJDY अंतर्गत 319.4 दशलक्ष RuPay डेबिट कार्ड जारी करणे, पॉईंट ऑफ सेल (PoS) मशिनची स्थापना आणि UPI सुरू केल्याने डिजिटल व्यवहारांमध्ये वाढ झाली आहे, असे एकूण व्यवहार FY22 मध्ये 71.95 अब्ज झाले आहेत जे FY17 मध्ये 9.78 अब्ज होते, मंत्रालयाने म्हटले आहे. .
  • PoS आणि ई-कॉमर्समधील एकूण RuPay कार्ड व्यवहार FY17 मध्ये 282.8 दशलक्ष वरून FY22 मध्ये 1.51 अब्ज झाले आहेत.
  • केंद्र आता PMJDY खातेधारकांना त्यांच्या प्रमुख विमा योजना, PM जीवन ज्योती विमा योजना (PMJJBY) आणि PM सुरक्षा विमा योजना (PMSBY) अंतर्गत कव्हर करण्याची आणि त्यांच्यासाठी सूक्ष्म-क्रेडिट आणि सूक्ष्म-गुंतवणूक योजनांमध्ये प्रवेश सुधारण्याची योजना आखत आहे जसे की फ्लेक्सी- आवर्ती ठेव.

PMJDY: विमा आणि पेन्शन उत्पादने, 2 लाख रुपयांपर्यंतचा अपघात विमा, शून्य शिल्लक वर खाते उघडणे इत्यादी खरेदी करणे सोपे होईल.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेचे फायदे: प्रधानमंत्री जन धन योजनेअंतर्गत देशातील गरिबांची खाती बँका, पोस्ट ऑफिस आणि राष्ट्रीयीकृत बँकांमध्ये शून्य शिल्लक वर उघडली जातात. 
प्रधानमंत्री जन धन योजना: प्रधानमंत्री जन धन योजना मोदी सरकारने आपल्या पहिल्या कार्यकाळात सुरू केली होती. या योजनेंतर्गत बँका, पोस्ट ऑफिस आणि राष्ट्रीयीकृत बँकांमध्ये देशातील गरिबांची खाती शून्य शिलकीवर उघडली जातात. ज्या खात्यांशी आधार कार्ड लिंक केले जाईल त्यांना 6 महिन्यांनंतर ओव्हरड्राफ्ट सुविधा, 2 लाख रुपयांचा अपघात विमा संरक्षण, जीवन संरक्षण यासह अनेक सुविधा दिल्या जातात. 


जन धन खाते योजनेअंतर्गत देशभरात आतापर्यंत 46.25 कोटींहून अधिक खाती उघडण्यात आली आहेत. यामध्ये 1.72 लाख कोटी रुपये जमा झाले आहेत. 
जर तुम्हाला तुमचे नवीन जन धन खाते उघडायचे असेल तर तुम्ही जवळच्या बँकेत जाऊन हे सहज करू शकता. यासाठी तुम्हाला बँकेत एक फॉर्म भरावा लागेल. नाव, मोबाईल क्रमांक, बँकेच्या शाखेचे नाव, अर्जदाराचा पत्ता, नामनिर्देशित व्यक्ती, व्यवसाय/रोजगार आणि वार्षिक उत्पन्न आणि अवलंबितांची संख्या, SSA कोड किंवा प्रभाग क्रमांक, गाव कोड किंवा शहर कोड इ. योजनेअंतर्गत निश्चित केलेली कमाल वयोमर्यादा वाढवण्यात आली आहे. 60 ते 65 वर्षांपर्यंत.

जन धन खात्याचे मोठे फायदे

  • त्यात जमा केलेल्या रकमेवर व्याज मिळते.
  • खात्यासोबत मोबाईल बँकिंगची सुविधाही दिली जाते.
  • तुमच्याकडे जन धन खाते असल्यास, तुम्ही ओव्हरड्राफ्टद्वारे तुमच्या खात्यातून अतिरिक्त 10,000 रुपये काढू शकता.
  • 2000 रुपयांपर्यंतच्या बिनशर्त ओव्हरड्राफ्टला परवानगी आहे.
  • 2 लाख रुपयांपर्यंतचे अपघाती विमा संरक्षण दिले जात आहे.
  • 30,000 रुपयांपर्यंतचे जीवन संरक्षण, जे पात्रतेच्या अटींच्या पूर्ततेच्या अधीन राहून लाभार्थीच्या मृत्यूवर उपलब्ध आहे.
  • जन धन खाते उघडणाऱ्याला रुपे डेबिट कार्ड दिले जाते ज्यामधून तो खात्यातून पैसे काढू शकतो किंवा खरेदी करू शकतो.
  • जन धन खात्यातून विमा, पेन्शन उत्पादने खरेदी करणे सोपे आहे.
  • जन धन खाते असल्यास, पीएम किसान आणि श्रमयोगी मानधन यांसारख्या योजनांमध्ये पेन्शनसाठी खाते उघडले जाईल.
  • देशभरात मनी ट्रान्सफर सुविधा
  • सरकारी योजनांच्या लाभाचे थेट पैसे खात्यात येतात.
टीप: जर दोन वर्षांपर्यंत कोणताही व्यवहार झाला नसेल तर

जन धन योजना: जन धन योजनेला 8 वर्षे पूर्ण, जाणून घ्या या योजनेने गरीबांचे नशीब कसे बदलले

  • महिलांचे जीवनमान उंचावण्यावरही मोदी सरकारचा मुख्य भर आहे. जन धन खाते या मिशनमध्ये मोठे योगदान देत आहेत.
  • मुद्रा कर्ज, सुकन्या समृद्धी योजना, शिष्यवृत्ती, उज्ज्वला योजना आणि प्रधानमंत्री आवास योजनेसह इतर योजनांचे थेट पैसे या खात्यांमध्ये येत आहेत.
  • मोदी सरकारच्या आर्थिक समावेशन योजनेला 28 ऑगस्ट रोजी 8 वर्षे पूर्ण झाली. 'मेरा खाता, भाग्य विधाता' या घोषणेने सुरू झालेली ही योजना शेतकरी, गरीब, मागासलेले आणि गरजूंचे नशीब बदलत असल्याचे दिसते. खरा अर्थ. यामुळेच या योजनेची 8 वर्षे पूर्ण होऊनही त्याची ज्योत तेवत आहे. जनधनच्या माध्यमातून केवळ गरीब माणूस बँक खाती उघडून थेट मुख्य प्रवाहातील अर्थव्यवस्थेशी जोडला जात नाही, तर त्याला थेट लाभ हस्तांतरणाचा लाभही मिळत आहे.
जन धन: दिवसेंदिवस मजबूत होत आहे

31 ऑगस्ट 2022 पर्यंतचे काही मोठे आकडे पाहिले तर चित्र खूप मोठे दिसते. आता देशात 46.46 कोटी लोकांकडे जन धन खाते आहे. या 46.46 कोटी खात्यांमध्ये 1.72 लाख कोटी रुपये जमा आहेत. 31 कोटी खाती लहान शहरे आणि गावांमध्ये आहेत. निम्म्याहून अधिक म्हणजे जवळपास 26 कोटी खाती महिलांची आहेत. या खात्यांमध्ये सरासरी जमा 2300 रुपये आहे. मार्च 2015 पर्यंत देशात 4.53 कोटी खाती होती जी मार्च 2017 पर्यंत वाढून 28.16 कोटी झाली. मार्च 2019 पर्यंत या खात्यांची संख्या 35.26 कोटींवर पोहोचली. त्यानंतर मार्च मार्च 2021 पर्यंत हा आकडा 42.20 कोटींवर आला. त्याच वेळी, मार्च 2022 पर्यंत जन धन खात्यांची एकूण संख्या 46.46 कोटींवर आली आहे.

PMJDY योजनेचा दृष्टीकोन

पूर्वीच्या आर्थिक समावेशन योजनांमध्ये, ग्रामीण स्तरावर बँकिंग सेवांचा आवाका सुधारण्यावर भर दिला जात होता. उदाहरणार्थ, 2012 मध्ये, सरकारने. खेडी (2,000 किंवा त्याहून अधिक लोकसंख्येची) बँकिंग सेवांशी जोडण्यासाठी आर्थिक समावेशन कार्यक्रम सुरू केला. या योजनेमुळे 74,000 गावे बँकिंग सेवेत जोडली गेली असली तरी, ग्राहकांचा सहभाग कमी होता आणि अनेक खात्यांमध्ये ठेवी किंवा व्यवहार नोंदवले गेले नाहीत.
PMJDY अंतर्गत, बँकिंगमध्ये ग्राहकांची आवड निर्माण करणे आणि BFSI पायाभूत सुविधा सुधारणे हे उद्दिष्ट आहे. PMJDY अनेक सरकारांशी जोडून बँकिंगचा वापर करण्यास प्रोत्साहित करते. या खात्यांसह सुविधा.
एप्रिल ते जून 2020 दरम्यान, भारत सरकारने प्रधानमंत्री गरीब कल्याण योजनेंतर्गत 200 दशलक्ष महिलांना प्रत्येकी US$1.3 बिलियनचे तीन टँप जारी केले.
  • 2020 मध्ये, सरकारने 8 अब्ज रु.हस्तांतरित केले. प्रधानमंत्री आवास योजनेच्या लाभार्थ्यांना PMJDY खात्यांद्वारे, 
  • 14 मंत्रालये आणि विभाग 57 राष्ट्रीय कार्यक्रमांद्वारे त्यांच्या अनुदानाची देयके PMJDY खात्यांमध्ये पाठवत आहेत
  • सरकार प्रत्येक सेवा क्षेत्रात निश्चित बिंदूंमध्ये बँकिंग एजंटची उपलब्धता सुनिश्चित करत आहे. यामुळे ग्राहकांना त्यांच्या गरजेनुसार सेवा मिळण्यास मदत झाली.
  • योजनेच्या यशात योगदान देणारा आणखी एक घटक म्हणजे खाते उघडणे सोपे करणे. PMJDY योजनेंतर्गत खाती उघडण्यासाठी मर्यादित कागदपत्रे आणि सिंगल फॉर्म या एकमेव आवश्यकता होत्या. ओळखपत्र नसलेले लोकही ठेवी, क्रेडिट आणि पैसे काढण्याच्या मर्यादेसह खाती उघडू शकतात.

प्रधानमंत्री जन धन योजने अंतर्गत जीवन संरक्षणाची दावा निकाली काढण्याची प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम, नामनिर्देशित व्यक्तीने ज्या बँकेत पीएमजेडीवाय लागू आहे त्या बँकेला, विमाधारकाच्या मृत्यूबद्दल म्हणजेच खातेदाराला कळवावे लागते.
  • नामनिर्देशित व्यक्तीने खालील कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक आहे: 
  • खातेदाराचे मृत्यू प्रमाणपत्र (साक्षांकित) खातेदाराचे आधार कार्ड, रेशनकार्ड रुपे कार्ड पडताळणी तपशीलांची झेरॉक्स क्लेम फॉर्म डिस्चार्ज पावती कायदेशीर वारसांनी नुकसानभरपाई बाँड प्रदान करणे आवश्यक आहे
  • ज्या बँकेत पीएमजेडीवाय अंतर्गत खाते उघडले होते, ती नंतर एलआयसीकडे दावा नोंदवेल.
  • एकदा या सर्वांची पडताळणी झाल्यानंतर, मृत्यू दाव्याचा लाभ रु. LIC च्या पेन्शन आणि ग्रुप स्कीम ऑफिसद्वारे 30,000 ची पूर्तता केली जाईल.
  • ABPS द्वारे नामनिर्देशित व्यक्ती किंवा कायदेशीर वारसांच्या बँकेत रक्कम जमा केली जाईल.

प्रधानमंत्री जन धन योजनेसाठी पात्रता निकष

  • व्यक्तीचे वय 18 ते 69 वर्षे दरम्यान असावे.
  • जीवन विमा संरक्षण फक्त कुटुंब प्रमुखासाठी प्रदान केले जाते. जर त्याचे वय 60 पेक्षा जास्त असेल, तर दुसऱ्या सर्वात मोठ्या कमावणाऱ्या सदस्याला जीवन संरक्षण दिले जाते. या योजनेंतर्गत जर संयुक्त खातेदार असतील, तर प्रथम त्यांना जीवन संरक्षण मिळेल. तुम्ही ‘आम आदमी विमा योजना’ सारख्या अन्य सरकारी योजनेचा भाग असल्यास, तुम्ही प्रधानमंत्री जन धन योजनेद्वारे ऑफर केलेल्या जीवन संरक्षणासाठी पात्र असणार नाही.
  • 10 वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे अल्पवयीन देखील या योजनेअंतर्गत खाते उघडू शकतात. मात्र, हे खाते त्यांच्या पालकाला चालवावे लागणार आहे.
  • अल्पवयीन देखील रुपे कार्डसाठी पात्र आहेत ज्याद्वारे ते पैसे काढू शकतात.
  • PMJDY ऑफर करत असलेल्या फायद्यांचा हक्क मिळवण्यासाठी, व्यक्ती त्यांचे सामान्य बचत खाते PMJDY खात्यात हस्तांतरित करू शकतात.
  • भारतीय राष्ट्रीयत्वाचा कोणताही पुरावा नसलेल्या व्यक्तींना देखील PMJDY खाती उघडण्याची परवानगी आहे जर त्यांना संबंधित बँकेने सखोल पार्श्वभूमी तपासल्यानंतर ‘कमी धोका’ म्हणून चिन्हांकित केले असेल.

प्रधानमंत्री जन धन योजना खाते उघडण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी

  • ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा, ज्यामध्ये हे समाविष्ट आहे:
  • आधार कार्ड क्रमांक
  • आधार क्रमांक उपलब्ध नसल्यास:
  • मतदार ओळखपत्र
  • चालक परवाना
  • पॅन कार्ड
  • पासपोर्ट
  • नरेगा कार्ड
टीप: वरील कागदपत्रे उपलब्ध नसल्यास, आणि व्यक्ती बँकांच्या कमी-जोखीम श्रेणीत असल्यास, खालीलपैकी कोणतीही कागदपत्रे स्वीकारली जाऊ शकतात:
  • केंद्र/राज्य सरकार, वैधानिक प्राधिकरणे, सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (पीएसयू) यांनी अर्जदाराच्या छायाचित्रासह जारी केलेले ओळखपत्र.
  • राजपत्र अधिकार्‍याने जारी केलेले पत्र ज्यात व्यक्तीचे रीतसर साक्षांकित छायाचित्र आहे.

प्रधानमंत्री जन धन योजना 2023 मध्ये अर्ज कसा करावा?

देशातील इच्छुक लाभार्थी ज्यांना या प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022 अंतर्गत त्यांचे खाते उघडायचे आहे, त्यांना त्यांच्या जवळच्या बँकेत जावे लागेल. बँकेत गेल्यानंतर तुम्हाला तेथून जन धन खाते उघडण्यासाठी अर्ज मिळेल. अर्ज भरल्यानंतर, तुम्हाला अर्जामध्ये विचारलेली सर्व माहिती भरावी लागेल. सर्व माहिती भरल्यानंतर, तुम्हाला तुमची सर्व आवश्यक कागदपत्रे अर्जासोबत जोडावी लागतील आणि भरलेला अर्ज बँक अधिकाऱ्याकडे जमा करावा लागेल. त्यानंतर जन धन खाते उघडले जाईल.

जन धन योजना बँक खात्यासाठी अर्ज डाउनलोड करा

खात्यासाठी अर्ज करण्यासाठी, तुम्हाला योजनेसाठी अधिकृत वेबसाइटवरून पीडीएफ स्वरूपात (हिंदी आणि इंग्रजीमध्ये उपलब्ध) अर्ज डाउनलोड करणे आवश्यक आहे. तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार कोणत्याही भाषेतील फाइल निवडू शकता.

प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
  • डाउनलोड केलेल्या फॉर्ममध्ये, तुम्हाला बँकेच्या कोडसह बँकेचे नाव भरावे लागेल. तसेच बँकेची शाखा, गाव आणि शहराचे नाव, ब्लॉकचे नाव/उपजिल्हा, जिल्हा, राज्य, प्रभाग क्रमांक/SSA कोड, गाव कोड आणि शहर कोड अद्यतनित करा.
  • तुमची वैयक्तिक माहिती प्रविष्ट करा, जसे की नाव, पत्ता, व्यवसाय, आधार क्रमांक, वार्षिक उत्पन्न, तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांची सध्याची बँक खाती आणि तुमच्या किसान क्रेडिट कार्डचे तपशील . रुपे डेबिट कार्ड प्राप्त करण्यासाठी तुम्ही चेकबॉक्सवर टिक देखील केले पाहिजे.
  • तुम्ही पुढे नामनिर्देशन तपशील प्रविष्ट करा आणि जवळच्या बँकेच्या शाखेत फॉर्म सबमिट करा.
  • फॉर्म अचूक भरला आहे याची खात्री करा. तुम्हाला काही शंका असल्यास, तुम्ही फॉर्म सबमिट करण्यापूर्वी स्पष्टीकरणासाठी बँक अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधू शकता.

प्रधानमंत्री जन धन योजना खाते उघडण्याची प्रक्रिया

प्रधान मंत्री जन धन योजनेच्या फॉर्मची रीतसर भरलेली प्रत तुम्ही ज्या बँकेत तुमचे खाते उघडत आहात त्या बँकेत जमा करावयाची आहे. सामान्यतः सर्व सहभागी बँकांकडे जन धन योजना समर्पित डेस्क असेल जिथे तुम्हाला बँक मित्र नावाच्या जन धन व्यावसायिकांकडून मदत केली जाईल जे तुम्हाला प्रधानमंत्री जन धन योजना खाते मिळविण्यासाठी फॉर्म सबमिशन आणि खाते उघडण्याच्या प्रक्रियेत मदत करतील. खाते उघडण्याचा फॉर्म ओळख आणि पत्त्याच्या पुराव्यांसह काही ओळखपत्रांसह सबमिट करणे आवश्यक आहे. तथापि, वैध आधार क्रमांक असलेल्या अर्जदारांना कोणतेही अतिरिक्त पुरावे सादर करण्याची आवश्यकता नाही. तसेच, खाते उघडण्याच्या वेळी दोन पासपोर्ट आकाराची छायाचित्रे बँकेला सादर करणे आवश्यक आहे.
कागदपत्रे सबमिट केल्यानंतर, काही दिवसांत खाते उघडले जाईल आणि अर्जदाराला पासबुक, चेकबुक, एक RUPay डेबिट कार्ड आणि काही प्रकरणांमध्ये बँकेकडून जन धन योजना माहिती किट दिली जाईल.

प्रधानमंत्री जन धन योजना योजनेचा लाभ घेण्यासाठी फॉर्मची सामग्री खालीलप्रमाणे आहे जी योग्यरित्या भरणे आणि सबमिट करणे आवश्यक आहे.

खाते कोठे उघडले जात आहे ते बँक तपशील
  • बँकेच्या शाखेचे नाव
  • अर्जदाराच्या गावाचे किंवा शहराचे नाव
  • उपजिल्हा किंवा गटाचे नाव
  • जिल्हा
  • राज्य
  • SSA कोड किंवा प्रभाग क्रमांक
  • गावाचा कोड किंवा टाउन कोड 
योजनेच्या अर्जदाराचे तपशील
  • पूर्ण नाव
  • वैवाहिक स्थिती
  • वडिलांचे / जोडीदाराचे नाव
  • पत्ता
  • पिन कोड
  • दूरध्वनी आणि मोबाईल क्र.
  • Aadhar Number
  • मनरेगा जॉब कार्ड क्रमांक
  • व्यवसाय/व्यवसाय
  • वार्षिक उत्पन्न
  • अवलंबितांची संख्या
  • मालमत्ता तपशील
  • विद्यमान बँक खाते क्रमांक असल्यास
  • किसान क्रेडिट कार्ड तपशील
नामनिर्देशित तपशील
  • नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव
  • नाते
  • वय
  • अल्पवयीन व्यक्तीच्या बाबतीत नामनिर्देशित व्यक्तीची जन्मतारीख
  • अल्पवयीन नामांकित व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास निधी प्राप्त करण्यासाठी अधिकृत व्यक्ती

जन धन योजना बँक लॉगिन प्रक्रिया

प्रधानमंत्री जन धन योजना
  • आता तुमच्या समोर होम पेज ओपन होईल.
  • होम पेजवर तुम्हाला राईट टू असच्या पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना
  • आता तुम्हाला बँक लॉगिनच्या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
  • आता तुमच्या समोर एक नवीन पेज उघडेल ज्यामध्ये तुम्हाला user-id आणि Paasword टाकावा लागेल.
  • त्यानंतर तुम्हाला साइन इन बटणावर क्लिक करावे लागेल.
  • अशा प्रकारे तुम्ही लॉगिन करू शकाल.

प्रधानमंत्री जन धन योजना लाइफ कव्हर क्लेम फॉर्म डाउनलोड करण्याची प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम तुम्हाला जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जावे लागेल.
  • आता तुमच्या समोर होम पेज ओपन होईल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
  • मुख्यपृष्ठावर, तुम्हाला PMJDY अंतर्गत विमा संरक्षणाच्या पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.
  • त्यानंतर तुम्हाला क्लेम फॉर्मच्या पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.
  • तुम्ही या पर्यायावर क्लिक करताच तुमच्यासमोर फॉर्म उघडेल.
  • आता तुम्हाला डाउनलोड पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.
  • अशा प्रकारे तुम्ही लाइफ कव्हर क्लेम फॉर्म डाउनलोड करण्यास सक्षम व्हाल.

प्रगती अहवाल पाहण्याची प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम तुम्हाला प्रधानमंत्री जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जावे लागेल.
  • आता तुमच्या समोर होमपेज ओपन होईल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
  • ख्यपृष्ठावर, तुम्हाला प्रगती अहवालाच्या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
  • या लिंकवर क्लिक करताच प्रगती अहवाल तुमच्या समोर येईल.
  • त्यात तुम्हाला लाभार्थ्यांची संख्या पाहता येईल.

वापरकर्ता अभिप्राय प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम तुम्हाला जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जावे लागेल.
  • आता तुमच्या समोर होम पेज ओपन होईल.
  • मुख्यपृष्ठावर, आपल्याला उजवीकडे राईट टू अस या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
  • आता तुम्हाला यूजर फीडबॅकच्या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना
  • यानंतर फीडबॅक फॉर्म तुमच्या समोर उघडेल. ज्यामध्ये विचारलेली माहिती जसे की प्रकार, संबंधित, बँक, जिल्हा, अर्जदाराचे नाव, तपशील इत्यादी प्रविष्ट कराव्या लागतील.
  • आता तुम्हाला सेव्ह बटणावर क्लिक करावे लागेल.
  • अशा प्रकारे तुम्ही फीडबॅक देऊ शकाल.

अभिप्राय स्थिती पाहण्याची प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम तुम्ही प्रधानमंत्री जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जा. तुमच्या समोर होम पेज ओपन होईल.
  • मुख्यपृष्ठावर, आपल्याला उजवीकडे आमच्या टॅबवर क्लिक करावे लागेल.
  • त्यानंतर तुम्हाला यूजर फीडबॅकच्या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना
  • आता तुम्हाला Status Enquiry च्या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
  • यानंतर तुम्हाला संदर्भ क्रमांक आणि कॅप्चा कोड टाकावा लागेल.
  • आता तुम्हाला सर्च बटणावर क्लिक करावे लागेल.
  • फीडबॅक स्थिती तुमच्या संगणकाच्या स्क्रीनवर प्रदर्शित होईल.

SLBC साठी DFS च्या नोडल ऑफिसर्सची यादी

  • सर्वप्रथम तुम्हाला जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जावे लागेल.
  • आता तुमच्या समोर होम पेज ओपन होईल.
  • यानंतर तुम्हाला SLBC साठी DSF च्या नोडल ऑफिसर्सच्या यादीच्या पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
  • आता तुमच्या समोर एक नवीन पेज उघडेल.
  • जागेवर तुम्ही संबंधित माहिती पाहू शकता.

जन धन योजना SLBC लॉगिन प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम तुम्ही जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जा. तुमच्या समोर होम पेज ओपन होईल.
  • मुख्यपृष्ठावर, आपल्याला उजवीकडे आमच्या टॅबवर क्लिक करावे लागेल.
  • त्यानंतर तुम्हाला SLBC लॉगिनसाठी लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
  • आता तुम्हाला Go to Login या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना 2022
  • यानंतर तुमच्या समोर एक नवीन पेज उघडेल ज्यामध्ये तुम्हाला यूजरनेम आणि पासवर्ड टाकावा लागेल.
  • आता तुम्हाला लॉगिन बटणावर क्लिक करावे लागेल.
  • अशा प्रकारे तुम्ही लॉगिन करू शकाल.

संपर्क यादी डाउनलोड प्रक्रिया

  • सर्वप्रथम तुम्हाला प्रधानमंत्री जन धन योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर जावे लागेल.
  • आता तुमच्या समोर होमपेज ओपन होईल.
  • मुख्यपृष्ठावर, आपल्याला आमच्याशी संपर्क साधण्याच्या लिंकवर क्लिक करावे लागेल.
प्रधानमंत्री जन धन योजना
  • तुम्ही या लिंकवर क्लिक करताच तुम्हाला संपर्क यादी मिळेल.
  • तुम्ही या लिंकवर संपर्क तपशील पाहू शकता.
प्रधानमंत्री जन धन योजना माहिती PDFइथे क्लिक करा
जन धन बँक अर्ज इथे क्लिक करा
नोडल एजेंसी एड्रेस Pradhanmantri jandhan Yojana, Department of financial services, Ministry of finance, Room number 106, 2nd floor, jeevandeep building, Parliament Street, New Delhi-110001
नेशनल टोल फ्री नंबर 1800110001, 18001801111
केंद्र सरकारी योजना इथे क्लिक करा 

निष्कर्ष 

ही योजना राष्ट्रीय आर्थिक समावेशन मोहीम आहे, ज्याचा उद्देश देशातील सर्व कुटुंबांना बँकिंग सुविधा उपलब्ध करून देणे, आणि प्रत्येक कुटुंबासाठी बँक खाते उघडणे हा आहे. प्रधानमंत्री जन धन योजना ही सब का साथ सब का विकास या सरकारच्या विकास संकल्पनेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

बँक खात्यांद्वारे जोडलेल्या कुटुंबांच्या आकडेवारीवरून योजनेचे यश स्पष्ट होते. 2021 पर्यंत, भारतातील जवळपास 100% कुटुंबे बँकिंग प्रणालीशी जोडली गेली आहेत, ज्यामुळे त्यांना विविध सरकारी फायदे मिळण्यास मदत झाली आहे. थेट त्यांच्या खात्यात योजनेचा लाभ मिळत आहे. तसेच, योजना इतर शासनाशी जोडणे सोपे झाले आहे. सेवा आणि सुविधांमुळे उच्च व्यवहार आणि कमी निष्क्रिय PMJDY खात्यांमध्ये मदत झाली आहे.

PMJDY ही एक देशव्यापी आर्थिक समावेशन योजना आहे ज्याने केवळ अनौपचारिक क्षेत्राला अर्थव्यवस्थेच्या मुख्य प्रवाहात आणले नाही, तर शहरी आणि ग्रामीण भागातील गरीब आणि निरक्षरांना आर्थिक साक्षरता देखील प्रदान केली आहे. ही एक आवश्यक योजना आहे, जी देशाच्या सर्वसमावेशक विकासाची खात्री देते.
अशाप्रकारे, प्रधानमंत्री जन धन योजना ही केवळ मिशन मोडमधील प्रशासनाचे एक महत्त्वाचे उदाहरण म्हणून काम करत नाही, तर सरकार लोकांच्या कल्याणासाठी वचनबद्ध असल्यास काय साध्य करू शकते हे देखील दाखवते

प्रधानमंत्री जन धन योजना FAQ 

Q. प्रधानमंत्री जन धन योजना काय आहे ?

प्रधानमंत्री जन धन योजना ही आर्थिक समावेशन विषयक राष्ट्रीय मिशन आहे, ज्यामध्ये सर्वसमावेशक आर्थिक समावेशन आणि बँकिंग सेवा देशातील सर्व कुटुंबांपर्यंत पोहोचवण्याचा एकात्मिक दृष्टीकोन आहे. ही योजना मूलभूत बचत बँक खाती, गरज-आधारित क्रेडिट, प्रेषण सुविधा, विमा आणि पेन्शन यासारख्या विविध वित्तीय सेवांमध्ये प्रवेश सुनिश्चित करते. गरीब लोकांना बँक खाती उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. यात भारतातील शहरी आणि ग्रामीण दोन्ही भागांचा समावेश होतो. या योजनेअंतर्गत, सर्व बँक खाती RuPay योजनेअंतर्गत जारी केलेल्या डेबिट कार्डांशी जोडली जातील. RuPay हे भारतातील नॅशनल पेमेंट्स कोऑपरेशन ऑफ इंडियाच्या मालकीचे भारतातील अद्वितीय घरगुती कार्ड नेटवर्क आहे. व्हिसा आणि मास्टरकार्डला पर्याय म्हणून ही कार्डे तयार करण्यात आली. शिवाय, ही योजना केवळ गरिबांना आर्थिक समावेशनच देत नाही तर किमान मासिक वेतन रु. 500/- व्यवसाय आणि बँकिंगला देखील प्रोत्साहन देते, बँक मित्र जे बचत खातेदार आणि बँक यांच्यातील शेवटचा महत्वपूर्ण  दुवा म्हणून काम करतात.

Q. PMJDY हि योजना कशी राबवली गेली?

ही योजना खालीलप्रमाणे राबविण्यात आली.
पहिला टप्पा - 15 ऑगस्ट 2014 - 14 ऑगस्ट 2015
  • बँक शाखा किंवा व्यावसायिक बँक मित्रांच्या निश्चित स्थानाव्दारे (BC) देशभरातील सर्व कुटुंबांना वाजवी अंतरावर बँकिंग सुविधांचा सार्वत्रिक प्रवेश.
  • RuPay कार्डसह किमान एक मूलभूत बँकिंग खाते असलेल्या सर्व कुटुंबांना रु. 1 लाख अपघात विमा संरक्षण.
  • या योजनेंतर्गत जीवन विमा प्रति कुटुंब एका सदस्यासाठी संरक्षित आहे आणि जर त्या व्यक्तीकडे अनेक कार्ड/खाती असतील, तर त्याचा लाभ फक्त एकाच कार्डावर दिला जाईल.
  • गावपातळीवर आर्थिक साक्षरता कार्यक्रम आयोजित केले गेले 
  • विविध सरकारी योजनांतर्गत लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यातून थेट लाभ हस्तांतरणाचा विस्तार
  • किसान क्रेडिट कार्ड जारी करणे
दुसरा टप्पा – 15 ऑगस्ट 2015 – 14 ऑगस्ट 2018
  • लोकांना सूक्ष्म विमा उपलब्ध करून देणे
  • व्यवसाय प्रतिनिधींद्वारे स्वावलनबन सारख्या असंघटित क्षेत्रातील पेन्शन योजना.
तिसरा टप्पा - 14 ऑगस्ट 2018 नंतर
  • या टप्प्यात, मिशनने “प्रत्येक घरातून प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीपर्यंत” बँक खाती उघडण्यावर लक्ष केंद्रित केले.
  • सध्याची ओव्हर ड्राफ्ट (OD) मर्यादा वाढवून रु. 5,000/- रुपयांवरून 10,000/- रुपये करण्यात आली 
  • 2,000 रुपयांपर्यंतच्या ओडीसाठी कोणतीही अट जोडली जाणार नाही
  • OD सुविधांचा लाभ घेण्यासाठी वयोमर्यादा 18-60 वर्षांवरून 18-65 वर्षे करण्यात आली आहे.
  • 28 ऑगस्ट 2018 नंतर उघडलेल्या नवीन PMJDY अंतर्गत, प्रत्येक घरापासून प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीपर्यंत विस्तारित कव्हरेज अंतर्गत, नवीन Ru-Pay कार्डधारकांसाठी अपघात विमा संरक्षण रु. 1 लाख वरून रु. 2 लाख करण्यात आले आहे.

Q. PMJDY योजनेचे परिणाम काय?

वैयक्तिक:
  • ही योजना त्यांच्यासाठी बँक खाती सुनिश्चित करते ज्यांचे पूर्वी खाते नाही.
  • थेट लाभ हस्तांतरण
  • एखाद्या व्यक्तीचा आर्थिक आणि क्रेडिट इतिहास सरकारी रेकॉर्डवर असेल.
  • उच्च-व्याजदर आकारणाऱ्या इतर पद्धतींऐवजी औपचारिक वित्तीय संस्थांकडून कर्ज मिळवणे सोपे आहे.
व्यवसाय:
  • डेबिट कार्डच्या वाढत्या वापरामुळे व्यवसायांना फायदा होऊ शकतो:
  • मनुष्यबळ
  • वेळेचा सदुपयोग
  • रोख व्यवहारातील धोके.
सरकार:
  • व्यवहारांचे सुलभ निरीक्षण आणि आर्थिक डेटाचे संकलन.
  • रेकॉर्ड केलेली देयके पारदर्शकता आणि जबाबदारी कमी करू शकतात आणि भ्रष्टाचार कमी करू शकतात.
  • कॅशलेस अर्थव्यवस्थेच्या दिशेने एक पाऊल
  • कल्याणकारी योजनेच्या लाभार्थ्यांपर्यंत सहज प्रवेश.
  • हे सामाजिक सुरक्षा त्रुटी आणि काळ्या पैशाच्या समस्येचे निराकरण करू शकते.
बँका:
  • बँका, या योजनेद्वारे, नवीन ग्राहक मिळवू शकतात ज्यामुळे पैशाचा प्रवाह वाढतो.
  • ग्राहकांच्या वाढीमुळे संभाव्य ग्राहक होऊ शकतात ज्यांना क्रेडिट ऍक्सेससारख्या इतर बँकिंग सेवांची आवश्यकता असते.

Q. योजनेची अलीकडची स्थिती काय आहे?

सप्टेंबर 2018 मध्ये, सरकारने उच्च विमा संरक्षण आणि दुहेरी ओडी सुविधा असलेली खुली योजना म्हणून PMJDY पुन्हा सुरू केली.
  • केंद्रीय मंत्रिमंडळाने याआधी 14 ऑगस्ट 2018 रोजी संपलेल्या चार वर्षांच्या कालावधीनंतर ही योजना सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला होता, ज्याचा उद्देश प्रत्येक घरातून प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीपर्यंत औपचारिक बँकिंग प्रणाली घेऊन जाण्याचा होता.
  • त्या वर्षी 20 लाख लोक सुधारित PMJDY मध्ये सामील झाले. यामुळे प्रमुख आर्थिक समावेशन कार्यक्रमांमध्ये एकूण खातेदारांच्या संख्येत झपाट्याने वाढ झाली आहे.
  • सुधारित योजनेअंतर्गत, 28 ऑगस्ट 2018 नंतर उघडलेल्या PMJDY खात्यांसाठी नवीन RuPay कार्डधारकांसाठी अपघात विमा संरक्षण रु. 1 लाख वरून रु. 2 लाख करण्यात आली आहे.
  • 28 ऑगस्ट 2018 नंतर PMJDY खाती उघडलेल्या सुमारे 7.18 लाख लोकांना रु. 2 लाख आणि वाढलेल्या अपघात विमा संरक्षणाचा फायदा झाला असेल, असेही डेटा उघड झाले.
  • ताज्या आकडेवारीनुसार, जन धनच्या मूळ बँक खात्यांमध्ये 35.50 कोटी लाभार्थींसह एकूण 99,752 कोटी रुपये शिल्लक आहेत.
  • सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांकडे रु.79, 177 कोटी एकूण शिल्लक असलेले बहुतांश शेअर्स आहेत, त्यानंतर प्रादेशिक ग्रामीण बँका आणि खाजगी बँकांकडे रु. 17, 648 कोटी आणि रु. 2, 926 कोटी.
  • या योजनेत महिलांवर विशेष लक्ष केंद्रित करून ग्रामीण भागावर भर देण्यात आला आहे.
  • 35.50 कोटी खातेदारांपैकी 21 कोटी ग्रामीण आणि निमशहरी विभागातील आहेत. महिला लाभार्थी 18.88 कोटी होत्या.







एक टिप्पणी भेजें (0)
और नया पुराने